Zamanla Unutulup Yok Olan Eski Diller


0
2 shares

 

Bir dil yok olduğunda sadece acayip şekilde çay isteme tarzı değil, kültür, medeniyet, eski bilgiler ve geçmişten gelen mirasa ait soyut bağlantılarda kaybolmaktadır.

BBC’nin yaptığı araştırmaya göre sadece son yüzyılda yaklaşık 400 dilin nesli tükenmiştir ve kalan dillerin bir çoğu da önümüzdeki yüzyılda unutulacağı düşünülmektedir.

Norn Dili

M.S 800’lü yıllarda Vikinglerin kullandığı bu dil 1850’li yıllara kadar kullanılmaktaydı. Çoğu insana göre yağmacı ve barbar olan Vikingler aslında yerleşik hayata da uyum sağlamış ve çevre ülkelere de bu dili öğretmişler bu sayede kolaylıkla alışveriş yapabilmekteydiler. Non dilini konuşan son kişi olan Walter Sutherland 1850 yılında ölünce dili konuşan kimse kalmamıştır.

Etruscan Dili

Antik Roma döneminde konuşulan bu dil İtalya’da da kullanılmaktaydı. Özellikle Etrüsk halkının dili olan Etruscan oldukça gizemli bir dil olduğundan hakkında pek fazla bilgi yoktur.  2016 yılında yapılan araştırmalar sonucunda yaklaşık 70 harfin ve noktalama işaretinin kullanıldığı keşfedilmiştir.

 

Bo Dilinin Trajik Yok Oluşu

Bir dil kaybolduğunda büyük bir kültürel miras parçası da yok olur ve geçmişle olan bağımız birleşmemek üzere kaybolur. Bu yüzden dillerini torunları ile beraber koruyan Hindistan’daki Andaman adasında yaşayan son Bo dili konuşmacısı da konuşmaya devam etmekteydi ancak 85 yaşında hayatını kaybetti.

65.000 yıllık bir dil olan Bo dilinin son konuşmacısı olan Boa Sr 2004’teki tsunamiden de kurtuldu ancak 2010 yılında yaşlılıktan hayatını kaybetti.

Manx Gaelic: Bir dili Canlandırmak

İrlanda ve İskoçya ile yakından bağı olan Isle Of Man’da yaşayan halk Manx Gaelic konuşmaktaydı. İngilizler tarafından buhar keşfedilince bu halk oldukça fakirleşti ve işsizlik başladı. Yerli halk onların dilini konuşmadıkları için fakirleştiklerini düşünmeye başladılar.

1964 yılında kadar konuşulan Manx dili, ölen son yerli Ned Maddrell’in ölmesi sonucu yok oldu. Ölmeden önce ses kaydı yapan Ned dilin tekrar canlanabilmesi için çalışmalar yapılmasına da vesile oldu.

 

Eyak: Yok Olan Kızılderili Dili

Unesco tarafından tehlike altında gösterilen 600 dil arasında Kızılderili dili olan Eyak da bulunmaktadır.  20. Yüzyıla kadar konuşulan ancak sonrasında neredeyse tamamen yok olan dil Fransız araştırmacı tarafından yeniden canlandırılmaya çalışılmaktadır.

Eyak “İnsanları uzaktan seslendiren bir ses” anlamına gelmektedir ve en akıcı şekilde konuşabilen Şef Marie Smith Jones 2008 yılında ölünce dili akıcı konuşabilen kimse kalmadı. Fransız araştırmacı Leduey dili öğrenmek ve korumak için yoğun çaba sarf etti ve Şefin ölümünden önce video kaydı almayı başardı.

 

Ubykh Dili

Alfabesinde 2 ünlü ve 80 ünsüz harf bulunan Ubykh oldukça karmaşık bir dil. Bu dili konuşan son kişi ise 1992 yılında hayata gözlerini yumdu. 1860’lı yıllarda Kafkas Müslümanları ve Ruslar arasında gerçekleşen savaş sırasında ülkelerinden kaçmak zorunda kalan Müslüman Ubıh halkı Türkiye’nin karadeniz bölgesine yerleşti. Burada asimilasyona maruz kalan halk kendi dillerini konuşmayı bırakıp diğer dillerin daha faydalı olacağını düşünerek onları öğrendiler.

 

Sümer Dili

Sümerler M.Ö 3.500 yılında Mezopotamya bölgesinde gelişmiş ve tarım, sanat, mimarlık, matematik, astronomi gibi alanlarda oldukça başarılı olmuşlardır. Tüm bunlardan daha önemli olan şey ise bilinen en eski yazılı dilin Sümerlere ait olduğudur.

 

Akkadian

Sümerlerin uzun yıllar hüküm sürdüğü topraklara göz diken Akad İmparatoluğu burayı ele geçirdi ve Sümerleri sürdü. İlk Mezopotamya İmparatorluğu kuruldu imparatorluğun dili ise Akadya oldu. Mdern Arapça ve İbranice dil bilgisi ile benzer özellikler gösteren Akadya dili M.S 100 yılından sonra yok oldu.

 

Proto: Tüm Hint Avrupa Dillerinin Atası

Yapılan birçok araştırmaya göre Proto, İngilizce, Rusça, Hintçe dahası Avrupa ve Asya’da kullanılan birçok dilin atasıdır. Kısaca PIE olarak adlandırılan bu dil M.Ö 4500 ve 2500 yılları arasında konuşulmaktaydı.

 

Kıpti: Eski Mısır ile Alakalı Son Bağlantı

Yunan alfabesinde kullanılmış olan Coptic, M.S 200’lü yıllarda Mısır üzerinden yayılan Hristiyanlık ile kullanılır hale gelmiştir ancak 7. Yüzyılda İslamiyet ile gelen Arapça dil alfabesi ile günlük hayattan silinmiştir.


Like it? Share with your friends!

0
2 shares
admin

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir